Roro D'Haiti, yon atis Ayiti pa dwe bliye
Gade: 2853
June 13, 2020

  Sa rive nan tout mond lan kote yon atis lanse karyè l pafwa ki konn pwomèt anpil men menm atis sila yo konn disparèt oubyen fè silans e tout moun konn bliye yo. Nou ka site anpil atis etranje tankou Jena Lee, Aaron Carter, Leona Lewis, elatriye.  Menm nan peyi dAyiti debayè sila a pa fèmen, nou genyen Jhon Steeve Brunache tout moun te bliye, anpil moun te menm panse l mouri malgre mizik li kontinye fè chimen l. Beken, yon atis ki pase anba woulo amnezi kolektif la tou malerezman se lè l mouri moun yo pral sonje l, Lumane Casimir, gen yon pakèt lòt ankò, men si nou pran yon atis ki toujou vivan men anpil moun pa konn si li vivan toujou e nouvo jenerasyon k ap vini an la pa konnen l ditou, DAUPHIN Jean Ewald Fils, men yo plis konnen l sou non Roro D'Haïti, Yon atis ki merite tit atis la toutbon. Kiyès ki Roro d'Haïti a ? E kote l pase ?

     Roro d'Haïti jan non an gentan montre sa a klè, fèt an Ayiti, nan Potoprens, nan lane 1949, li se premye gason nan yon fanmi 7 timoun, li te lekòl ... Men siklòn Azèl t ap al fè papa l vin chèchè l  fè l chanje depatman, kite kapital la pou al rete nan komin Gwo Mòn nan latibonit, kote l pral rantre nan yon lekòl frè nan dezyèm ane, se nan vil sa tou li pral aprann jwe mizik, papa li te chèf okès se lakay li enstriman yo konn dòmi, malgre pòt chanm enstriman yo konn fèmen Roro ap pase nan fenèt al eseye repwodui sa l konn tande yo, se sa k fè n pral genyen pi devan yon mizisyen polivalan menmsi l espesyalize l nan gita, kèk lane apre li tounen potoprens e rantre lise Petyon, fò n presize Roro depi tou piti pa te janmen yon moun ki renmen swiv règ yo, e si règ sila yo ta parèt pou enjistis li se premye moun k ap refize obeyi. Se sa ki fè li pral viv yon eksperyans espesyal nan fason pa l etan l nan lise Petyon, li t ap al pase yon lane prizon fò dimanch sou rèy tenèb Divalye yo, soti l soti nan prizon manman l tou vin chache l e fè l rantre nan peyi Kanada avèk li, lè sa li te genyen 17 lane, se la l pral fè eksperyans inivèsite kote l pa t retwouve l men l pral jwenn vokasyon l pou mizik e li t ap al konsantre l sou mizik, kèk lane apre li t ap al lanse karyè mizisyen l. Li fè premye aparisyon l sou sèn nan inivèsite Monreal bò kote yon atis ki rele Marc Yves Volcy ki se chantè yon gwoup t ap mennen nan epòk la Ayiti ki te rele " Les Ambassadeurs". Apre li pral travay sou pwojè plizyè atis tankou Alfred Dorelette, Jean Séjour, Joe Trouillot elatriye apre l pral lanse karyè solo li, ki pral fè li parèt pi byen e pouse moun yo pi renmen l sitou avèk yon mizik tankou "Imigrasyon" ki touche tout kouch moun dyaspora, moun k ap viv Ayiti yo tou. Sa pral ba li yon pouse ki pral fè l ponn yon gwo bout tonton albòm angaje ki chaje ak esans epi jèvrenn, "Kembe"(Kenbe), albòm sila a genyen 9 mizik sou li, si n ta site sa ki plis popilè yo tankou: Vyòl, Bouch manje, Fanm vanyan, Tout moun se moun, elatriye. Albòm sa genyen plizyè estil sou li tankou: Nago, Wangòl, Wòk, Vodou elatriye. Mizik Roro pou n reprann pwòp mo l, pa pou amize moun dayè l pa la pou bay serenad oubyen bèl prestasyon se pou sa l pa jwe pou nenpòt moun men li konsidere tèt li tankou yon pòtè mesaj pou reveye konsyans se pou sa l di se ak kè l li ekri mizik li. Roro d'Haïti pa sèlman yon chantè angaje li se yon moun angaje menm, li se yon gwo aktivis tou se sa k te lakoz li pa t ka met pye Ayiti sou Divalye, li toujou pare pou defann kòz sa k pi fèb yo. Menmjan l renmen presize li pa janm vle sanble ni ak gran nèg ni ak modèl dyaspora nou genyen yo, moun k ap pwofite de povrete ak nayivte sa k pi fèb yo pou fè yo sa yo vle. Li se yon moun ki renmen moun; gen yon ti istwa sou Roro pwòch li yo renmen rakonte ki pwouve kote lanmou l pou moun nan tèlman anpil e ki t ap al fè l fè kèk tan prizon tou: yon jou Roro kwaze yon gason k ap bat yon fi atis la rantre nan goumen an pou l defann fi a, malgre l pa rekonèt li ni an pent ni an penti. Pou n tounen sou karyè Roro, apre albòm li fin soti li te kòmanse mete anprent li non sèlman nan endistri mizik ayisyen an men Kanada tou, anpil atis etranje monte sèn bò kote Roro, tankou: Celine Dion, Garou, Ziggy Marley elatriye anpil atis ayisyen bay prestasyon bò kote Roro d'Haïti tankou Eddy François, Lòlò boukman eksperyans, Emeline Michel(Ki konn repete lakay Roro), tanbourinè Zaka elatriye. San n pa bliye, Luc Mervil te fè premye aparisyon l sou sèn bò kote Roro d'Haïti tou. Malgre tout siksè sa yo karyè atis la pral kanpe sou sèn entènasyonal la, e menm nan nivo nasyonal jiskaske amnezi kolektif la gobe karyè l.

     Roro d'Haïti mete fen nan karyè l, akoz pwoblèm pèsonèl li e se yon chwa pèsonèl pyès moun pa ka kont sa men li menm ak lòt atis atisyen nou site yo sibi gwo tò akoz non sèlman enstabilite ekonomik nan karyè yon atis men tou gen yon travay ki pa fèt bò kote otorite oubyen enstans ki responsab yo. Ta dwe gen asirans pou avni atis yo, sitou yon seri potorik atis ki te make epòk yo te ye a e ki genyen nou ka konsidere pou patrimwàn mizik ayisyèn nan. E se pa sèl chantè yo, genyen pent, eskiltè, ekriven elatriye moun sa yo dwe jwenn valèyo merite nan sosyete a, se pa lè yo mouri pou n ap pran pòz ba yo valè, yon onè ki pa t la ki vini apre lanmò se ipokrizi, sa dwe sispann.

Joyce Julien

0